Gepubliceerd op 27 februari 2019

Homerus Odyssee en Enneagram Archetypisch type 8 De Cyclopen

In de literatuur tref je vele uitgebreide beschrijvingen aan van de verschillende Enneagramtypes. Ik houd zelf van metaforen. In het boek The Complete Enneagram, 27 Paths to Greater Self-Knowledge van Beatrice Chestnut PhD beschrijft zij de types vanuit de verhalen van Odysseus. Ik ben zo vrij geweest om deze te vertalen met toestemming van de schrijfster.

Type 8 de Cyclopen

De karaktertrekken van type acht autonomie, onverschrokkenheid, kracht, woede en mateloosheid kunnen niet beter belichaamd worden dan door de Cyclopen.

De cyclopen bezetten het tweede land dat Odysseus en zijn kameraden bezoekt tijdens hun reis naar huis na afloop van de Trojaanse oorlog.

De reusachtige eenogige Cyclopen zijn wetteloze beesten zonder rechtspraak en rechtbank. Iedere Cycloop beslist over zijn eigen recht zonder rekening te houden met de naasten. De cyclopen willen hebben wat ze willen hebben wanneer ze het willen hebben en ze nemen dan wat ze willen hebben. Ze schamen zich niet en voelen zich nooit schuldig of gereserveerd. Ze maken zich zeker niet druk over wat anderen over hun denken.

Het eiland dat de reuzen bewonen is een land met overvloedige natuur. De velden staan vol met oneindig overvloedige en mooie natuurlijke gewassen en er lopen kuddes dieren rond. De cyclopen genieten volop van deze overvloed. Ze bewaken deze overvloed ook zeer angstvallig.

Odysseus en zijn manschappen treden de cycloop Polyphemus tegemoet in zijn enorme goedgevulde schuilplaats. Ze vragen op voorspraak van de god Zeus om proviand.

Daarop antwoord de cycloop: Je moet wel gek zijn vreemdeling om mij te komen vertellen dat ik bang moet zijn voor de toorn van de goden. Wij cyclopen knipperen nog niet eens naar Zeus of ieder andere god. Het schild van storm en donder van Zeus of ieder andere god deert ons niet. We krijgen er alleen maar meer kracht door. Ik zal jullie nooit sparen omwille van het voorkomen van de woede van Zeus behalve als ik daar de noodzaak van zou inzien.

Om zijn woorden kracht bij te zetten begint Polyphemus de manschappen van Odysseus op te eten. Maar Polyphemus kent allen maar zijn kracht en niet zijn kwetsbaarheid. Zijn eetlust en zijn natuurlijke beperkingen zullen zijn ondergang bewijzen. Odysseus geeft de cycloop kelk na kelk met exquise en krachtige win totdat hij van dronkenschap in slaap valt. Odysseus en zijn manschappen steken de cycloop dan met een speer zijn oog uit en weten uit de schuilplaats te ontsnappen door onder de kudde schapen mee naar buiten te lopen. De cycloop kan hen alleen nog in blinde woede achtervolgen naar het strand.

Het karakter van type acht representeert het archetype van lust, een “gaan voor wat je wil hebben” energie. Persoonlijke kracht in een antisociale houding die zich niks aantrekt van regels en autoriteit.

Deze persoonlijke kracht leidt echter ook tot mateloosheid en excessief gedrag. Het verhaal van de cyclopen leert ons hoe on begrensde (eet)lust en woede kan leider tot een kracht die sterker is dan het leven.


Lees verder over type 7: Aeolus - de meester van de wind