Gepubliceerd op 2 januari 2019

Homerus Odyssee en Enneagram Archetypisch type 4 Hades en de Sirenen

In de literatuur tref je vele uitgebreide beschrijvingen aan van de verschillende Enneagramtypes. Ik houd zelf van metaforen. In het boek The Complete Enneagram, 27 Paths to Greater Self-Knowledge van Beatrice Chestnut PhD beschrijft zij de types vanuit de verhalen van Odysseus. Ik ben zo vrij geweest om deze te vertalen met toestemming van de schrijfster.

Type 4 Hades en de Sirenen

Als Odysseus aan de god Circe vraagt om hem te helpen op zijn reis naar huis, vertelt Circe dat hij naar Hades moet gaan. Daar moet hij bloedrituelen ondergaan zodat hij met de geest van Tiresias kan spreken. Tiresias zal hem dan verder de weg wijzen. In ruil voor zijn bloed vertelt de blinde profeet Hades aan Odysseus alles over zijn toekomst.

“Glorieuze Odysseus, je zult thuis komen maar de goden zullen het je nog zeer op de proef stellen. Maar je komt na veel opofferingen en lijden wel terug als je je eigen verlangens kunt weerstaan. Dood zal over de zee komen en alles te samen laten komen in een allesomvattende strijd. Het zal eindigen in een oude leeftijd. Je volk zal door jou veel voorspoed kennen”.

Odysseus hoort van andere geesten in het Land van de Dood, maar hun boodschap is een litanie van spijt over hun keuzes in het leven en ze zijn jaloers op hen die nog leven.

Hades echter vertegenwoordigt “het land dat had kunnen zijn een plaatst bestemt om op ieder moment te bezoeken’. Hades verkondigd echter ook altijd een boodschap van de regels van verlangen en spijt in het menselijk leven. We kunnen altijd blijven steken in een eigen blindheid over ons zelf als we niet ons innerlijke verdriet onderzoeken maar ons hele leven rond pijnlijke verlies en mislukte dromen blijven draaien. Na dit bezoek aan de onderwereld kan Odysseus meer mindfull kiezen voor het leven. Hij heeft gesproken me de geesten van zijn verleden die zijn verdriet en onvervulde verlangens van de psyche – zijn schaduwzijde – waar hij vrede mee moet sluiten om zijn reis weer te kunnen hervatten.

De volgende bestemming openbaart nog meer de functie van het verlangen. Nadat hij Hades heeft verlaten zeilt Odysseus langs de eilanden van de Sirenen. De sirenen kunnen de pijn van iedereen voelen. Ze betoveren iedereen die hun kant op komt door de reizigers te verdoven met hun gezang zodat ze geen verlangen meer hebben om naar huis te gaan. Ze zingen dat ze weten hoeveel Odysseus heeft geleden in de Trojaanse oorlog. En ze beloven hem wijsheid als hij luistert naar zijn harteigenschappen. Zij zullen hem de betekenis van zijn lijden openbaren.

Odysseus besluit om naar de sirenen te luisteren en leert de betekenis van zijn menselijke verlangen en verleidingen. Hij neemt zich voor dat hij deze verleidingen zal weerstaan. Hij weet dat hun gezang de bemanning dwingt om zich op de rotsen kapot te laten slaan. Hij en zijn mannen doen was in hun oren en hij bindt hen vast aan de mast. Daardoor kunnen zij het intense gezang van de Sirenen weerstaan en zeilen ze uit het gevaar.

Alleen zorgvuldige planning redt Odysseus van zijn eigen onweerstaanbare verlangen voor deze ervaring. Anders zou de verleiding om naar onbeschrijfelijke dieptes van emoties te gaan hem fataal zijn geworden. Zoals het zo vaak doet als we te diep in onze emoties blijven hangen.

Hades en de Sirenen weerspiegelen een reflectie op de pijn en wijsheid van type 4 door een donkere passage van de reis terug naar ons zelf.

Verlangen, jaloersheid en spijt zijn verleidelijke emoties waarvan sommigen niet kunnen ontsnappen. Maar deze emoties brengen ons de onverbloemde waarheid over onze eigen noden en pijnen als we moedig genoeg zijn om ze te ontvangen. En leren omgaan met deze emoties is een belangrijk deel van de reis naar ons eigen zelf.


Lees hierna meer over type 3: Zeilreis voorbij Skylla en Charybdis en de landing op Thrinakia