Gepubliceerd op 24 augustus 2019

Hoe ben jij in stress?

Opstarten na de vakantie! 
Hoe moeilijk kan dat soms zijn? 

Velen onder ons hebben moeite om weer in het ritme te komen van op tijd naar bed gaan, gezond en op tijd eten, werken. 
En dat geeft stress. Stress om het weer allemaal goed geregeld te krijgen, stress om weer in het gareel te lopen, stress omdat "het weer moet". Daardoor verandert je gedrag, eigenlijk ben je even niet jezelf. 

In het Enneagram is dat heel duidelijk uitgelegd

Binnen het Enneagram ben je - voor een groot deel - een bepaald type. Elk type heeft een stresstype. Dat is een ander type binnen het Enneagram waar je in tijden van stress de negatieve eigenschappen van overneemt. Het stresstype is voor elk Enneagram type bepaalt, dit staat al vast. 

Ik geef in deze blog uitleg bij de 9 types van het Enneagram en wat hun stresstype is. Het voordeel van dit te weten is dat er altijd een oplossing is voor jouw stressgedrag. Er is altijd een manier waardoor je er uit kunt komen, zodat je weer snel in je ritme komt. 


Enneagramtypen in stress

Type 1 in stress

Normaal gesproken heeft type 1, de Perfectionist, de zaakjes wel op orde. De wens is om boven de norm te presteren, goed voorbereid zijn en meer te leveren dan verwacht wordt. Voor de vakantie zal dit type alles klaar hebben gemaakt om na de vakantie weer op volle kracht door te kunnen gaan met werken. Dit type schiet gewoon niet zo snel in de stress, en is daarentegen ook nooit helemaal ontspannen. 

Wanneer type 1 wel in de stress schiet, dan vindt er een totale gedaantewisseling plaats! Het stresstype van de Perfectionist is namelijk type 4, de Romanticus. Dat betekent dat type 1 geheel onredelijke eisen gaat stellen. Wordt daar niet aan voldaan, dan volgt een drama. Iets wat we helemaal niet gewend zijn van de Perfectionist, die zich normaal gesproken altijd inhoudt.

Type 2 in stress

De Helper in goede doen staat altijd voor iedereen klaar, helpt graag en is makkelijk in de omgang. Dit type heeft het verlangen om iets te betekenen voor anderen en wil daar waardering en respect voor. Doordat de Helper vaak met andere mensen bezig is, komt het eigen werk als laatste aan bod. Dat houdt in dat voor de vakantie type 2 iedereen heeft geholpen om het werk af te hebben en dit voor zichzelf niet goed geregeld heeft. De eigen opstart na de vakantie wordt dan ook moeizaam, want er ligt nog genoeg van voor de vakantie en de collega's staan al klaar met nieuwe zaken die geregeld mogen worden. Wanneer collega's dan niet de juiste waardering geven voor al het werk dat de Helper heeft gedaan, dan schiet dit type in de stress. 

Het stresstype van de Helper is type 8 - de Baas. De Helper verandert dan in een dominant type dat zijn zin doordrijft. Daardoor krijgt dit type nog minder het respect en de waardering die het zo graag wil met als gevolg dat de persoon met dit type nog dominanter is... met ruzie als resultaat. Het goedmaken van de ruzie zal door de ander opgepakt moeten worden, want type 2 is ook een trots type. 

Type 3 in stress

De Succesvolle Werker is altijd bezig met presteren en succes najagen. Dit type leeft eigenlijk in een permanente toestand van stress omdat ze altijd overal de beste in willen zijn. Of dat nu gaat over een presentatie geven of koffie halen, hij zal degene zijn die dit het beste doet. Na de vakantie hoeft dit type niet in het werkritme te komen, want zeer waarschijnlijk heeft dit type in de vakantie gewoon doorgewerkt. Wanneer het succes achterblijft en er geen applaus meer klinkt, raakt type 3 in de stress. Je merkt het uiterlijk niet, want dit type heeft geleerd om het gewenste imago hoog te houden, nu in het geval van een sportieve verliezer. 

In stress verandert type 3 van een efficiënt en effectief persoon naar iemand met een hele passieve houding. De Succesvolle Werker neemt de negatieve eigenschappen van type 9, de Bemiddelaar over. Verbittering, re-actief en apathisch zijn woorden die dan goed passen. Zich afsluiten voor de buitenwereld en stil vallen. Wat ook weer tot stress leidt want type 3 is altijd in beweging. 

Type 4 in stress

De Romanticus voelt zich vaak bijzonder en daardoor onbegrepen. Ze zijn emotioneel eerlijk, creatief en persoonlijk, maar kunnen ook humeurig zijn omdat ze zich eenzaam voelen. Ze vergelijken zichzelf altijd met anderen; wat heeft die ander wel om gezien te worden en hebben zij niet. Ze hebben een laag zelfbeeld, wat wordt versterkt door fantasieën die ze over zichzelf hebben waarin ze ergens geweldig in zijn wat ze niet kunnen waarmaken in het dagelijkse leven. Na de vakantie heeft dit type het extra moeilijk om op te starten, heeft moeite om weer in de realiteit van het leven te stappen. En dat geeft een stress. 

En  komen bij type 4 de slechte eigenschappen van type 2, de Helper naar boven. Type 4 gaat andere mensen helpen. Maar de type 4 wil helemaal niet echt helpen. Wat-ie wil is waardering en respect ontvangen, of liever nog, dit type wil bijzonder gevonden worden. En dit type wil dat jij deze waardering geeft. Daarom gaat hij jou helpen. Doch de Romanticus is niet in staat om diezelfde emotionele relatie op te bouwen zoals een type 2 dit kan. Dus het gewenste respect en waardering blijven uit. Drama's als huilbuien en intens verdriet zijn dan het gevolg.

Type 5 in stress

De Waarnemer is iemand die graag (emotioneel) afstand houdt en observeert vanaf zijn rustige plek. Type 5 is iemand die de wereld wil begrijpen en bang is voor de leegte, zijn eigen leegte. Een vijf houdt van analyseren, onderzoeken en oplossingen bedenken. Daar kan hij dagen mee bezig zijn en hij vindt het niet erg om hier tijdens de vakantie ook over na te denken. Als hij al op vakantie gaat. 

Type 5 heeft angst voor zijn gevoelens en wil het liefst angst en pijn vermijden. Met type 7 als stresstype, is dit type in staat om dingen te doen waardoor de angst en de pijn niet naar binnen kunnen dringen, zoals alcohol drinken, roken, gokken. Een type 5 in de stress van zeven is moeilijk te helpen. Het belangrijkste is dat type 5 niet onder druk komt te staan en dan op zijn eigen manier zijn blik op zijn wereld kan herstellen.

Type 6 in stress

De Loyalist vertoont graag goed gedrag en doet graag zijn plicht. Hij wantrouwt iedereen totdat het tegendeel is bewezen. Bij het maken van plannen, komt de verlammende werking van angst en twijfel om de hoek kijken. Het type 6 kan dan besluiteloos zijn en te lang wachten omdat er honderden dingen door het hoofd spelen. Als er geen stress is geweest voor de vakantie en het was duidelijk wat er af moest, dan is voor de zomervakantie alles klaar en geregeld. 

Het stresstype van de Loyalist is type type 3, de Succesvolle Werker. Op dat moment gebruikt type 6 alle middelen (ook de unfaire) om zijn zin te krijgen. De zes vertoont dan agressief en autoritair gedrag. 

Type 7 in stress

De Avonturier is een optimistisch persoon, kijkt naar de zonnige kant van het leven en geniet er met volle teugen van. Dit type legt zich liever niet vast en heeft graag een groot aantal opties. Nieuwe ervaringen opdoen zijn belangrijk. Na de vakantie heeft dit type nog veel losse eindjes liggen die opgeruimd en opgelost moeten worden. 
Dat veroorzaakt stress. 

Vervolgens gaat de zeven boos aan de slag om het te regelen, om het goed te maken. Boos  op zichzelf en ook anderen de schuld geven over de vervelende situatie waar ze in zitten. Type 7 heeft nu te maken met de negatieve eigenschappen van type 1, de Perfectionist. Gelukkig gaat het hier wel om de Avonturier of ook wel de Levensgenieter genoemd en zal hij de hele stresssituatie weer snel vergeten. 

Type 8 in stress

De Baas is altijd duidelijk, houdt het overzicht en is goed in het nemen van initiatieven. Dit type neemt graag de leiding want ze willen gewoon niet dat iemand anders de baas over hun is. Ze zijn naar buiten gericht, vol zelfvertrouwen en hebben het niet door wanneer ze uit koers raken. Omdat achten vaak leiders zijn, geven ze hun mensen de opdracht om alles goed af te werken voor de vakantie. En dit type werkt dan zelf ook hard mee. Dit acht wordt niet graag onder druk gezet. Al helemaal niet door mensen waar dit type geen respect voor heeft. 

Gebeurt dat wel dan raakt type 8 in de stress. De negatieve eigenschappen van type 5 komen dan naar boven. Denk aan: zich volledig terugtrekken en nadenken, zich afsluiten en niets meer delen, onbenaderbaar zijn en niet meer willen helpen. 

Type 9 in stress

De Bemiddelaar houdt niet van conflicten, is zeer aimabel en vooral op anderen gericht. Ze zijn ook het productiefst op het moment dat ze met anderen werken. Doordat ze zich zo richten op anderen hebben ze niet goed door wie ze zelf zijn. Daarom hebben ze het nodig om alleen te zijn om op te laden.  Doordat ze vaak de neiging hebben om dingen voor zich uit te schuiven is de kans groot dat hun werk voor de vakantie niet af is. Dat werk dient dan nu na de vakantie te gebeuren en dat gaat zeker lukken als je de negen niet onder druk zet en een confrontatie met hem aangaat. 

Gebeurt dat wel dan raakt de negen in de stress en zal de negen de negatieve eigenschappen van type 6 vertonen. Zijn besluiteloosheid wordt van kwaad tot erger en ze leggen de nadruk alleen nog op het proces, op hoe de dingen gaan. De inhoud is op dat moment niet meer interessant.  

Hoe ben jij in stress? 

Als je in het Enneagram weet welk type je bent, dan krijg je veel sneller door wat je zou kunnen doen om je leven makkelijker te maken. 

>> Denk eens aan een stresssituatie waar je ooit in zat. Wat gebeurde er toen, hoe reageerde je, wat deed je en hoe ben je er weer uitgekomen? 
En herken je dat met één van de verhalen hierboven? 
Dit najaar staan weer een aantal workshops gepland voor jou om kennis te maken met mij en met het Enneagram. 
Ook wil ik je attenderen op de trainingen die ik geef waarbij we tevens dieper ingaan op dit onderwerp. Het is een 7-daagse dagopleiding, een 10- daagse avondopleiding of een training speciaal voor coaches. Klik hier voor meer informatie. De start is in september 2019.